نوزادان پرخطر

دامنه مطالعه نوزادان پرخطر

نارسی، وزن کم هنگام تولد و بیماری نوزاد، سه مفهوم متفاوت در بحث نوزادان پرخطرند. نارسی به زمان تولد در نسبت با مدت بارداری اشاره دارد؛ وزن هنگام تولد شاخص دیگری است. به همین دلیل، «نارس» و «کم‌وزن» دو اصطلاح هم‌معنا نیستند و هر کدام بخشی متفاوت از موضوع را توضیح می‌دهند.

شناخت این تفاوت‌ها برای دانشجوی پرستاری اهمیت دارد، چون اطلاعات مربوط به تولد نوزاد و آنچه از وضعیت او مشاهده می‌شود، دو نوع اطلاعات متفاوت‌اند. سابقه بارداری و تولد و سیر بستری، در کنار مشاهدات مربوط به تنفس، تغذیه، دما و مایعات قرار می‌گیرند. خانواده نیز بخشی از این بحث است؛ پرسش‌ها و نیازهای خانواده در کنار مسائل جسمی نوزاد مطرح می‌شوند.

فصل «نوزادان پرخطر» در ساختار مباحث وونگِ این سایت، به فهم همین ارتباط‌ها می‌پردازد. نقطه آغاز، شناخت معنای اصطلاحات و تفاوت میان زمینه آسیب‌پذیری و یافته‌های مشاهده‌شده است.

عوامل مرتبط با آسیب‌پذیری بیشتر

نارسی می‌تواند با تکامل ناکامل برخی دستگاه‌های بدن و دشواری در تنفس یا تغذیه همراه باشد. سن بارداری و وزن هنگام تولد دو شاخص متفاوت‌اند و در مطالعه وضعیت نوزاد باید جداگانه تفسیر شوند.

زمینه‌های بارداری و تولد، و بیماری‌ها یا مشکلات دوره نوزادی نیز در این بحث جای دارند. عفونت، مشکلات مرتبط با تولد و ناهنجاری‌های مادرزادی از موضوعاتی‌اند که در کنار نارسی و وزن تولد مطرح می‌شوند. این دسته‌بندی به مرتب شدن مفاهیم کمک می‌کند و جای طبقه‌بندی بالینی یا تعیین شدت بیماری را نمی‌گیرد.

تفاوت عامل خطر، یافته و تشخیص در همین‌جا اهمیت پیدا می‌کند. نارسی ویژگی زمان تولد است؛ دشواری تغذیه یک یافته درباره وضعیت نوزاد است. وجود زمینه آسیب‌پذیری و مشاهده یک مشکل، دو نوع اطلاعات متفاوت‌اند. افزایش احتمال یک بیماری هم با تأیید وجود آن فرق دارد. به همین دلیل، عامل خطر را نباید به جای تشخیص به کار برد.

چارچوب ارزیابی و مشاهده

مشاهده و تفسیر، دو بخش متفاوت از شناخت وضعیت نوزادند. مشاهده، توصیف آن چیزی است که دیده یا ثبت می‌شود؛ تفسیر به معنای فهم آن داده در کنار اطلاعات دیگر است. اطلاعات مربوط به بارداری، تولد و سیر بستری به فهم مشاهدات کمک می‌کنند.

در منابع سلامت نوزاد، دشواری تغذیه، کاهش فعالیت، مشکل تنفس و تب یا سرد بودن نوزاد در میان نشانه‌های خطر آمده‌اند. این نمونه‌ها فهرست کامل ارزیابی یا معیار تشخیص یک بیماری نیستند. شرح یک تغییر با تعیین علت آن فرق دارد؛ نتیجه‌گیری درباره علت باید با توجه به اطلاعات همان نوزاد انجام شود.

در بحث مایعات نیز وزن، دریافت و دفع و نتایج بررسی‌های بالینی، جنبه‌های مختلف وضعیت را نشان می‌دهند. زمان ثبت و روش اندازه‌گیری در فهم این داده‌ها اهمیت دارند. یک تغییر در وزن یا یک مشاهده پرستاری، بدون توجه به سایر اطلاعات، نباید به نتیجه قطعی درباره وضعیت مایعات تبدیل شود. برای دانشجوی پرستاری، نکته اصلی این است که توصیف داده روشن باشد و حدود برداشت از آن نیز معلوم بماند.

ارتباط دما، تنفس، تغذیه و مایعات

دما، تنفس، تغذیه و مایعات به هم پیوند دارند. تنش ناشی از سرما می‌تواند مصرف انرژی و اکسیژن نوزاد را افزایش دهد؛ به همین دلیل، موضوع دما در کنار نیازهای متابولیک و تنفسی مطرح می‌شود.

در بحث تغذیه، هم نیاز به مواد مغذی مطرح است و هم توانایی نوزاد برای تغذیه از دهان. تغذیه دهانی به هماهنگی مکیدن، بلع و تنفس وابسته است و این هماهنگی در نوزاد نارس ممکن است هنوز تکامل کافی نداشته باشد. پس بحث درباره دریافت مواد مغذی، با بحث درباره توانایی انجام تغذیه دهانی یکسان نیست.

دریافت و دفع، اتلاف آب نامحسوس و کارکرد کلیه، بخش‌های دیگر بحث مایعات‌اند. درباره کلیه نوزاد نارس، شرایط همان نوزاد اهمیت دارد و نمی‌توان عملکرد یکسانی را برای همه نوزادان نارس فرض کرد.

تعادل مایعات و تأمین مواد مغذی دو موضوع مرتبط‌اند، اما مترادف نیستند. در توضیح تغذیه، مواد مغذی دریافتی مطرح‌اند؛ بحث مایعات به دریافت و دفع و اتلاف آب هم توجه دارد.

مراقبت خانواده‌محور

خانواده در مراقبت نوزاد جایگاه مهمی دارد. تولد پیش از موعد و بستری نوزاد می‌تواند فشار عاطفی و مالی ایجاد کند. مشارکت خانواده در مراقبت روزمره نوزاد نارس یا کم‌وزن در راهنماهای معتبر توصیه شده است، اما شیوه و میزان این مشارکت برای همه خانواده‌ها یکسان نیست.

اطلاع‌رسانی قابل فهم، فرصت پرسیدن و شنیدن نگرانی‌ها از بخش‌های مهم ارتباط با خانواده‌اند. ترجیح خانواده درباره دریافت اطلاعات و شناخت نقش اعضای تیم نیز در این ارتباط جای دارد. در کنار پرسش درباره وضعیت نوزاد، نیازهای عاطفی و عملی خانواده نیز در آموزش پرستاری جای دارند.

مشارکت خانواده با توجه به وضعیت نوزاد، آمادگی خانواده و امکانات و ضوابط محیط مراقبت شکل می‌گیرد. خانواده‌ها شرایط و توان یکسانی ندارند و میزان حضور یا مشارکت آنان نباید زمینه پیش‌داوری شود. برای دانشجوی پرستاری، فهم این تفاوت‌ها و شناخت حدود نقش خانواده و مسئولیت حرفه‌ای تیم، بخشی از یادگیری مراقبت خانواده‌محور است.

چارچوب مطالعه و مرور مفهومی

سه پرسش می‌توانند به مرور این فصل نظم بدهند: چه زمینه‌ای از آسیب‌پذیری مطرح است، چه چیزی درباره وضعیت نوزاد مشاهده شده و میان موضوعات چه ارتباطی وجود دارد؟ این پرسش‌ها به کنار هم قرار گرفتن مفاهیم کمک می‌کنند و تفاوت عامل خطر، یافته و تشخیص را روشن نگه می‌دارند.

یک نقشه ساده از ارتباط دما، تنفس، تغذیه و مایعات می‌تواند مسیر مرور را نشان دهد. توضیح هر ارتباط باید به منبع معتبر برگردد و در همان حدود باقی بماند. پس از مرور، می‌توانید فعالیت‌های در دسترس این فصل را در حساب خود ببینید.